City Issue

Urban Theory, articles and research


Τι θα διατηρήσουμε από τα διατηρητέα; Ή τα διατηρητέα ως κοινωνικό πείραμα

Κωνσταντίνα Θεοδώρου, εισήγηση με τίτλο “Μοντέλα διαχείρισης των διατηρητέων για μια λειτουργική ένταξή τους στον ιστό της πόλης” στην Ημερίδα του ΙΕΚΕΜ ΤΕΕ Θα διατηρήσουμε τα διατηρητέα; συντονιστής Γ. Χατζηστεργίου,  02 Απριλίου 2015 | Αθήνα (text + video)

 Η διατήρηση πέρα από τη μορφή

Η έννοια της διατήρησης είναι ενάντια στη φύση της πόλης
Οι πόλεις είναι δυναμικές, δεν μπορούν παρά να αλλάζουν και να εξελίσσονται. Η διατήρηση είναι μια αξία του Δυτικού κόσμου, και ακόμα περισσότερο του Ευρωπαϊκού και πολύ πρόσφατη σχετικά. Ως έννοια είναι άγνωστη πχ στην Ιαπωνία όπου η έννοια του “πρωτοτύπου” δεν έχει αξία και ακόμα και τα πιο διάσημα κτίρια αρχιτεκτόνων όπως ο Tadao Ando δεν έχουν διάρκεια ζωής (Bognar B. 1997). Αλλά ακόμα και σ’ αυτή την πρόσφατη ιστορία της, η έννοια της διατήρησης δεν είναι πάντα αυτονόητη – είναι μια πολιτική απόφαση με ιδεολογικές ή οικονομικές προεκτάσεις.
Ως πολιτική – ιδεολογική απόφαση τέθηκε την εποχή της ανοικοδόμησης στην Αθήνα των ’60ς και με πολύ μεγαλύτερη ένταση στη συζήτηση για το ποιό επίπεδο ιστορίας θα επιλέξουμε να διατηρήσουμε στις ανασκαφές κάτω από την Ακρόπολη, ποιά είναι η εικόνα του παρελθόντος που εκφράζει καλύτερα τις αξίες του παρόντος. Τα Αναφιώτικα είναι ακόμα και τώρα υπό συζήτηση για το αν θα παραμείνουν σαν ένα “όνειδος” κάτω από τον Ιερό βράχο.  Η απόφαση του να διατηρήσουμε μια εικόνα της πόλης εντάσσεται στην εκάστοτε κοινωνική συγκυρία.
κατεδαφίσεις 1950s apo Η ελλαδα του μόχθου
Ωστόσο η πολιτική απόφαση μπορεί να παρακάμψει την κοινωνική συγκυρία αντιμετωπίζοντας τη διατήρηση στα στενά πλαίσια μιας αποκλειστικά οικονομικής ανάπτυξης.
Στην κατεύθυνση αυτή, της πολιτικής- οικονομικής απόφασης, και καθώς η γη και το κτίριο θεωρούνται πια ένα επενδυτικό προϊόν που παράγει ανάπτυξη, δηλ. κυκλοφορία χρήματος, η παγίωση μιας μορφής και μιας εικόνας σε κτίρια μη μνημειακά, σε κτίρια που είναι προορισμένα ν’ αλλάξουν, σημαίνει ότι τους απαγορεύεται με κάποιο τρόπο η συναλλαγή και η αλλαγή που παράγει τον οικονομικό κύκλο. Αυτός ο αποκλεισμός από τον συνήθη κύκλο της ανάπτυξης ισοσκελίζεται μέσω της κατασκευής της πολιτιστικής υπεραξίας. Η παγωμένη μορφή του διατηρημένου διατηρητέου είναι ένα ακριβό προϊόν real estate που όντας μια απεικόνιση των αξιών της παράδοσης και του παρελθόντος έχει ανταπόκριση σε ένα αντίστοιχα συντηρητικό κοινό που μπορεί να πληρώσει για αυτό όπως για ένα ακριβό brand.
Το να διατηρήσουμε την μορφή στα πλαίσια της οικονομικής ανάπτυξης είναι το μόνο εύκολο, το να διατηρήσουμε τη μορφή εκεί που οι ακριβές υπεραξίες θα ισοσκελίσουν το κόστος αποκατάστασης. Στα παραδείγματα από όλη την Αθήνα το διατηρημένο διατηρητέο θα είναι ή μεγάλης εμπορικής αλυσίδας ή πολύ ακριβή κατοικία, ή κάποιος πολιτιστικός φορέας- θα έχει συνήθως μια στεγνή, τυποποιημένη μορφή. Αντίθετα στα μη διατηρημένα διατηρητέα οι πολιτισμικές και κοινωνικές αξίες που διατηρούνται είναι πολύ περισσότερες και αυτό τους δίνει την αξία της αυθεντικότητας που τα κάνει πιο ενδιαφέροντα και γοητευτικά από ότι τα διατηρημένα αντίστοιχά τους.

zara img_20141109_161618
(Zara στο Κολωνάκι, Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας στου Ψυρρή)

Το ερώτημα λοιπόν αν θα διατηρήσουμε τα διατηρητέα είναι μισό με την έννοια του τι ακριβώς θέλουμε να διατηρήσουμε από τα διατηρητέα;
Μπορούμε να διατηρήσουμε τη ζωή, την προηγούμενη χρήση – η οποία συνήθως είναι μη κερδοφόρα όπως πχ η ιδιοκατοίκηση, ή η φτηνή κατοικία;
Μπορούμε να διατηρήσουμε τη ζωή και τη μορφή μαζί; Continue reading

Advertisements