City Issue

Urban Theory, articles and research


“Co-housing Practices/Inventing prototypes for Athens” |4-days workshop & ongoing archive |#This IsACo-op, Greek Pavilion Venice

26-28 October   Seed talks, discussions & parallel workshops
30 October           Summary- outcomes & discussion
26-30 October        Ongoing archive of artistic practices: Housing as a Social Agreement

 

Organized by
Co-Hab  Athens, NetHood (Zurich),  INURA Zurich  & INURA Athens
Hosted by
#ThisIsACo-op Greek Pavilion, Giardini, 15th International Architecture Exhibition La Biennale di Venezia

Supported by the Association of Greek Architects (curator of the Greek Pavilion) & MAZI project

Facebook event >>>

 DESCRIPTION
The 4-days workshop on co-housing practices brings together urban practitioners and members of co-housing projects from Zurich, Leipzig and Athens to share their expertise, collaborate and examine the prospect of a realistic implementation of co-ownership models in Athens.

Our aim is to address the issues currently at stake in Athens such as the transforming housing needs, the degradation of urban fabric, the social protection of the new middle-low class and their right to the city; to explore ways of urban resistance to massive speculative real-estate development in the center of the city through paradigms already tested abroad. We aspire that this procedure of knowledge-sharing and common work will establish long-term collaborations and networks.

The meeting is organized in morning sessions where participants discuss and reflect on existing co-housing projects and their socio-political framework, and in afternoon workshops that focus on specific case studies in Athens. Every morning session will be framed around a specific thematic area (ownership, decision-making, sharing space, vision) for which we will try to abstract concrete ideas and knowledge to be used for possible future cases of co-housing in Athens, to be worked in detail in the afternoon workshops.

An overall presentation, followed by an assembly-discussion, will take place on Sunday 30 Oct., during which we will sketch a realistic scenario of instituting protocols for common ownership and co-living practices in Athens and a few concrete future steps.


PARTICIPANTS

FEATURED CO-HOUSING PROJECTS

Kraftwerk1 http://kraftwerk1.ch/
Kalkbreite – http://kalkbreite.net/
Mehr-als-Wohnenhttp://mehralswohnen.ch/
Dreieck https://www.dasdreieck.ch/
NeNa1 – http://nena1.ch
WOGENOhttp://wogeno-zuerich.ch/
Miethaeuser Syndikathttps://www.syndikat.org/en/

WORKSHOP PARTICIPANTS

Panayotis Antoniadis, interdisciplinary researcher,  NetHood, Zurich
Ileana Apostol, architect and urbanist, NetHood ,Zurich
Tobias Bernet, anthropologist and historian, co-founder Central LS housing cooperative, Leipzig / Berlin
Thomas Dimov, architect, Zurich
Sofia Dona , architect & artist, project AKINITO, Athens
Elisavet Hasa, architect, Co-Hab Athens
Tonia Katerini, architect,  STOP AUCTIONS network, Athens
Philipp Klaus, economic and social geographer, INURA Zurich Institute, Zurich
Jens Martignoni, researcher, NetHood, Zurich
Stelios Minotakis, architect, Co-Hab Athens
Rayelle Niemann, artist , Wogeno resident, Zurich
Vassiliki – Vicky Panagiotopoulou, architect MA, Less is More, Athens
Thomas Raoseta, architect, NeNa1 and 5im5i, Zurich
Dimitra Siatitsa, architect- researcher, INURA Athens
Constantina Theodorou, architect-researcher, Co-Hab  Athens
Andreas Wirz, architect, partner Archipel GmbH , co-founder KraftWerk1 ,Board Wohnbaugenossenschaften Zürich, Board WOKO

 

Ongoing archive
ARTISTIC PRACTICES: HOUSING AS A SOCIAL AGREEMENT
Curated by

Giorgos Papadatos & Sofia Dona

Featured works by
Rebecca Agnes / Jonas Dahlberg / Giorgos Gyparakis / Tea Mäkipää / Artemis Potamianou / Kostis Velonis / Erwin Wurm / Angela Ferreira / Eugenio Tibaldi / Yiannis Theodoropoulos / Mona Vatamanu Florin Tudor / Giorgos Papadatos / Dorit Margreiter / Errands / Taysir Batniji / Kimsooja /  Michael Rakowitz / Nicos Charalambidis /  Róza El-Hassan / Tudor Bratu / Teddy Cruz / Raumlabor / Ahmet Öğüt / Sofia Dona / Marjetica Potrč  / Zafos Xagoraris / Rick Lowe Project Row Houses /

Continue reading


Athens as a shrinking city? On empty buildings

presentation by Constantina Theodorou,  AKINITO project, Idea-  organised by Sofia Dona, Athens Biennale, 29 05/2016


Corporate Resilience/ Τα αστικά μνημόνια ή Είναι η Αθήνα μια “ανθεκτική πόλη”;

Κωνσταντίνα Θεοδώρου

Αν για χώρες όπως η Ελλάδα, οι δεσμεύσεις στα μακροχρόνια προγράμματα δημοσιοοικονομικών προσαρμογών έρχονται τιμωρητικά σαν μνημόνια και δάνεια,  στη μικρότερη κλίμακα των πόλεων έρχονται σαν δώρο- ακόμα καλύτερα σαν βραβείο ή “πρόκληση”.

«Στην Αθήνα βιώνουμε πράγματι μια πρωτόγνωρη οικονομική κρίση, ωστόσο με σύστημα και εμπιστοσύνη στους θεσμούς αντιμετωπίσαμε τις άμεσες κοινωνικές συνέπειες αυτής της κρίσης στην πόλη. Αποδείξαμε την ανθεκτικότητα της Αθήνας».
(Γ. Καμίνης, 6 μήνες μετά την επιλογή της Αθήνας μεταξύ 330 υποψηφιοτήτων στις 35 πιο ανθεκτικές πόλεις του Δικτύου «100 Resilient Cities», μια πρωτοβουλία του Rockefeller Foundation- από το site του Δήμου Αθηναίων)

Δυο χρόνια έχουν περάσει από την βράβευση της Αθήνας με το βραβείο κοινωνικής καινοτομίας από το ίδρυμα Bloomberg για την πλατφόρμα συν-Αθήνα, κι ένας χρόνος ακριβώς από τότε που επιλέχθηκε από το ίδρυμα Rockfeller, μαζί με την Θεσσαλονίκη, να ενταχθεί στο δίκτυο των ” 100 πιο ανθεκτικών πόλεων”. Βραβεία “κοινωνικής καινοτομίας και “ανθεκτικότητας”- οι επιτυχίες αυτές δίνουν την εντύπωση μιας Αθήνας που προσπαθεί για το καλύτερο ενάντια σε όλα τα εμπόδια, μιας πόλης που δικτυώνεται, που βγαίνει από το επαρχιακό της κλοιό, που αλλάζει, παρακολουθεί τις εξελίξεις και έχει έτοιμα αντανακλαστικά για να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες. Η απορία αναπόφευκτα ακολουθεί -πώς είναι δυνατόν η Αθήνα να βραβεύτηκε ως μια από τις 100 πιο ανθεκτικές πόλεις του κόσμου κι ως προς τι συγκαταλέγεται σε αυτές;
Η ακριβής διατύπωση από το site 100RC του ιδρύματος Rockfeller που προκηρύσσει τον διαγωνισμό, βάζει τα πράγματα στη θέση τους και την Αθήνα ανάμεσα σε άλλες δυνάμει ανθεκτικές πόλεις, ανάμεσα δηλ. σε πόλεις που αποδέχονται μέσω του βραβείου την πρόκληση (challenge) να γίνουν ανθεκτικές, που δεν είναι ακόμα ανθεκτικές, αλλά η βράβευση θα τις κατευθύνει να γίνουν.
Αυτό αλλάζει αμέσως και σημαντικά τα δεδομένα και για μας γιατί η Αθήνα δεν βραβεύτηκε για κάτι που είναι αλλά για κάτι που θα γίνει- και δεν υπάρχει πόλη που γίνεται μόνη της- η πόλη είναι οι κάτοικοι της. Τι λοιπόν θα γίνουμε όλοι μαζί όταν η Αθήνα γίνει ανθεκτική; Τι σημαίνει ακριβώς αυτό το βραβείο- πρόγραμμα το οποίο υποτίθεται διατρέχει το πρώτο έτος εφαρμογής του; Continue reading


Ο άγνωστος τόπος της Δημοκρατίας

IMG_0433

Κάθε επανάσταση έχει την πλατεία της
“Every revolution has its square” λέει ο Eric Swyngedouw μιλώντας για την επαναπολιτικοποίηση της πόλης, με αναφορά στις εξεγέρσεις των τελευταίων χρόνων που είχαν ως πραγματικό τους τόπο τις πλατείες της Αθήνας, την Τahrir,  Times square, Γκεζί κα. [1] Κάτω από ένα γενικό και ακαθόριστο αίτημα δημοκρατίας οι εξεγέρσεις αυτές επανέφεραν την σχέσης πόλης και πολιτικής, την ιδέα της πόλης ως τόπο που συντίθεται πολιτικά – μέσα από συγκρούσεις και διαβουλεύσεις. Η πλατεία είναι ο κατεξοχήν συμβολικός τόπος της Δημοκρατίας όπου ενσαρκώνεται και εκτυλίσσεται η αστική πολιτική διαδικασία σε αντίθεση με την αρένα ενός σταδίου που παραπέμπει σε Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εικόνα όχλου και αυτοκρατορικά διαγγέλματα.

Η επιλογή του Καλλιμάρμαρου ως τόπου συγκέντρωσης των υποστηρικτών του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου- αν και πιο πολύ σκηνοθετική επιλογή, σχετική με το πως οι συγκεντρωμένοι θα φαίνονται καλύτερα στον φακό, αναγκαστική επίσης επιλογή ώστε να μην ανακατευτούν με επικίνδυνο τρόπο με τους υποστηρικτές του όχι- ανέδειξε την κατά βάθος διαφορά των δύο θέσεων μέσα από την διαφορά συμβολισμού των δύο τόπων, της πλατείας και του σταδίου. Μια συμβολική διαφορά ανάμεσα στη Δημοκρατία και την Αυτοκρατορία. Ανάμεσα στον τόπο όπου οι πολίτες συγκροτούν οι ίδιοι το πολιτικό τους μέλλον και στον τόπου όπου τον καταναλώνουν σαν έτοιμο θέαμα. Continue reading


The shifting public space/ Μετατοπίσεις του Δημόσιου χώρου

Κωνσταντίνα Θεοδώρου, Public Domain, επιμέλεια Άρτεμις Ποταμιάνου & Γιώργος Παπαδάτος, έκδοση Lo and Behold,  2015, Αθήνα

For English>>

Η συζήτηση για τη δημόσια τέχνη αντιμετωπίζει μια εξαιρετική δυσκολία καθώς χτίζεται πάνω σε ένα έδαφος διόλου στέρεο και δεδομένο, αυτό του δημόσιου χώρου. Η φύση του δημοσίου χώρου, από τη στιγμή που ο τελευταίος έγινε νοητός σαν όρος, που έγινε δηλ. δυνάμει δημόσιος, πεδίο αναπαράστασης της δημοκρατικής λειτουργίας και άρα υποκείμενος σε όλες τις αποχρώσεις της, βρίσκεται όπως άλλωστε και ο χαρακτήρας της ίδιας της δημοκρατίας διαρκώς υπό διερώτηση. Και ενώ η συζήτηση θεωρητικά μετατοπίζεται σε όλο και πιο άυλα πεδία- για τον Bruce Robbins [1] ο δημόσιος χώρος θα είναι πάντα ένα φάντασμα που ποτέ δεν είναι εκεί, υπαρκτό μόνο δια της απουσίας του-, στην καθημερινή πραγματικότητα η αναζήτηση του δημόσιου χώρου εντείνεται, με δήμους, εταιρείες και οργανισμούς να προσπαθούν να συλλάβουν τη φασμα-τική του παρουσία, περιχαρακώνοντάς την με όρους design, προγράμματα και αναπλάσεις για τον εξωραϊσμό τους. Το τυποποιημένο και προβλέψιμο αποτέλεσμα δικαιώνει τους θρήνους πολεοδόμων και ανθρωπογεωγράφων που δηλώνουν πως ο δημόσιος χώρος, τουλάχιστον με τον τρόπο με τον οποίο τον γνωρίζαμε, έχει τελειώσει [2]- αν ποτέ ήταν εκεί. Η αναγνώριση του χαμένου πεδίου, πυροδοτεί εκ νέου την αναζήτησή του, χωρίς όμως να είναι βέβαιο αν μπορεί κάπου έστω και φευγαλέα το φάντασμα του δημόσιου χώρου να λάβει σάρκα και οστά, να χωρέσει στο σχήμα του πραγματικού και μαζί όλα τα περιεχόμενα αυτού να πάρουν το χρίσμα του δημόσιου: δημόσια τέχνη, δημόσιος διάλογος, δημόσια δράση.

Οι χαμένες πλατείες
Reclaim the streets
. Είτε ως σύνθημα του ομώνυμου ακτιβιστικού κινήματος διεκδίκησης των δρόμων υπέρ των πεζών, είτε ανανεωμένο και αναβαπτισμένο στο occupy movement, είτε, αντίθετα, ως πρόταγμα του προγράμματος του R.Giuliani, πρώην δημάρχου της Νέας Υόρκης [3] και πολλών άλλων μετέπειτα μιμητών του για εκκαθάριση των ανεπιθύμητων από το δημόσιο χώρο, το ίδιο ακριβώς πολεμικό σύνθημα της ανάκτησής του διαπερνά τη ρητορική των εκατέρωθεν διεκδικητών του. Και για τις δυο πλευρές, στο βάθος της αναζήτησης ενός ιδεώδους δημόσιου χώρου βρίσκεται πάντα η νοσταλγική ιδεαλιστική εικόνα της παραδοσιακής πλατείας, ή Αγοράς κατά το αρχαίο ελληνικό πρότυπο, η ευρωπαϊκή πλατεία. Σ’ αυτές και γι’ αυτές τις ιδανικές πλατείες δόθηκαν οι πρόσφατες μάχες της δημοκρατίας. Η μέγιστη αρετή αυτού του εκατέρωθεν φαντασιακού δημόσιου χώρου είναι η προσβασιμότητα για όλους, καθώς ο δημόσιος χώρος ενεργοποιείται από το πλήθος που τον γεμίζει.
Στο όνομα ακριβώς της προσβασιμότητας είναι που εκπίπτει το “δημόσιο”. Continue reading


Τι θα διατηρήσουμε από τα διατηρητέα; Ή τα διατηρητέα ως κοινωνικό πείραμα

Κωνσταντίνα Θεοδώρου, εισήγηση με τίτλο “Μοντέλα διαχείρισης των διατηρητέων για μια λειτουργική ένταξή τους στον ιστό της πόλης” στην Ημερίδα του ΙΕΚΕΜ ΤΕΕ Θα διατηρήσουμε τα διατηρητέα; συντονιστής Γ. Χατζηστεργίου,  02 Απριλίου 2015 | Αθήνα (text + video)

 Η διατήρηση πέρα από τη μορφή

Η έννοια της διατήρησης είναι ενάντια στη φύση της πόλης
Οι πόλεις είναι δυναμικές, δεν μπορούν παρά να αλλάζουν και να εξελίσσονται. Η διατήρηση είναι μια αξία του Δυτικού κόσμου, και ακόμα περισσότερο του Ευρωπαϊκού και πολύ πρόσφατη σχετικά. Ως έννοια είναι άγνωστη πχ στην Ιαπωνία όπου η έννοια του “πρωτοτύπου” δεν έχει αξία και ακόμα και τα πιο διάσημα κτίρια αρχιτεκτόνων όπως ο Tadao Ando δεν έχουν διάρκεια ζωής (Bognar B. 1997). Αλλά ακόμα και σ’ αυτή την πρόσφατη ιστορία της, η έννοια της διατήρησης δεν είναι πάντα αυτονόητη – είναι μια πολιτική απόφαση με ιδεολογικές ή οικονομικές προεκτάσεις.
Ως πολιτική – ιδεολογική απόφαση τέθηκε την εποχή της ανοικοδόμησης στην Αθήνα των ’60ς και με πολύ μεγαλύτερη ένταση στη συζήτηση για το ποιό επίπεδο ιστορίας θα επιλέξουμε να διατηρήσουμε στις ανασκαφές κάτω από την Ακρόπολη, ποιά είναι η εικόνα του παρελθόντος που εκφράζει καλύτερα τις αξίες του παρόντος. Τα Αναφιώτικα είναι ακόμα και τώρα υπό συζήτηση για το αν θα παραμείνουν σαν ένα “όνειδος” κάτω από τον Ιερό βράχο.  Η απόφαση του να διατηρήσουμε μια εικόνα της πόλης εντάσσεται στην εκάστοτε κοινωνική συγκυρία.
κατεδαφίσεις 1950s apo Η ελλαδα του μόχθου
Ωστόσο η πολιτική απόφαση μπορεί να παρακάμψει την κοινωνική συγκυρία αντιμετωπίζοντας τη διατήρηση στα στενά πλαίσια μιας αποκλειστικά οικονομικής ανάπτυξης.
Στην κατεύθυνση αυτή, της πολιτικής- οικονομικής απόφασης, και καθώς η γη και το κτίριο θεωρούνται πια ένα επενδυτικό προϊόν που παράγει ανάπτυξη, δηλ. κυκλοφορία χρήματος, η παγίωση μιας μορφής και μιας εικόνας σε κτίρια μη μνημειακά, σε κτίρια που είναι προορισμένα ν’ αλλάξουν, σημαίνει ότι τους απαγορεύεται με κάποιο τρόπο η συναλλαγή και η αλλαγή που παράγει τον οικονομικό κύκλο. Αυτός ο αποκλεισμός από τον συνήθη κύκλο της ανάπτυξης ισοσκελίζεται μέσω της κατασκευής της πολιτιστικής υπεραξίας. Η παγωμένη μορφή του διατηρημένου διατηρητέου είναι ένα ακριβό προϊόν real estate που όντας μια απεικόνιση των αξιών της παράδοσης και του παρελθόντος έχει ανταπόκριση σε ένα αντίστοιχα συντηρητικό κοινό που μπορεί να πληρώσει για αυτό όπως για ένα ακριβό brand.
Το να διατηρήσουμε την μορφή στα πλαίσια της οικονομικής ανάπτυξης είναι το μόνο εύκολο, το να διατηρήσουμε τη μορφή εκεί που οι ακριβές υπεραξίες θα ισοσκελίσουν το κόστος αποκατάστασης. Στα παραδείγματα από όλη την Αθήνα το διατηρημένο διατηρητέο θα είναι ή μεγάλης εμπορικής αλυσίδας ή πολύ ακριβή κατοικία, ή κάποιος πολιτιστικός φορέας- θα έχει συνήθως μια στεγνή, τυποποιημένη μορφή. Αντίθετα στα μη διατηρημένα διατηρητέα οι πολιτισμικές και κοινωνικές αξίες που διατηρούνται είναι πολύ περισσότερες και αυτό τους δίνει την αξία της αυθεντικότητας που τα κάνει πιο ενδιαφέροντα και γοητευτικά από ότι τα διατηρημένα αντίστοιχά τους.

zara img_20141109_161618
(Zara στο Κολωνάκι, Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας στου Ψυρρή)

Το ερώτημα λοιπόν αν θα διατηρήσουμε τα διατηρητέα είναι μισό με την έννοια του τι ακριβώς θέλουμε να διατηρήσουμε από τα διατηρητέα;
Μπορούμε να διατηρήσουμε τη ζωή, την προηγούμενη χρήση – η οποία συνήθως είναι μη κερδοφόρα όπως πχ η ιδιοκατοίκηση, ή η φτηνή κατοικία;
Μπορούμε να διατηρήσουμε τη ζωή και τη μορφή μαζί; Continue reading


Πολίτης, κάτοικος ή εθελοντής; Το δικαίωμα στην πόλη

Citizen, resident or volunteer? The right to the city    | By Constantina Theodorou
For English>>
Kωνσταντίνα Θεοδώρου

Είδηση Νo 1
“Πολίτες θα καθαρίσουν από γκράφιτι τον πεζόδρομο της Αποστόλου Παύλου’
Η δράση αυτή, που καλεί τους πολίτες να προστατέψουν και να αναδείξουν την πόλη τους, είναι αποτέλεσμα συνεργασίας τριών φορέων: της ομάδας πολιτών «Κάθε Σάββατο στην Αθήνα» του δημοσιογράφου Νίκου Βατόπουλου, του δήμου Αθηναίων και του αντιδημάρχου Καθαριότητας, Ανδρέα Βαρελά, και της εταιρείας αντιγκράφιτι υλικών Booka του Ηλία Ανδρεόπουλου. Με βασικό συνδετικό κρίκο και υποκινητή δράσεων και συλλογισμών υπέρ της πόλης τον Νίκο Βατόπουλο, γίνεται επιτέλους εφικτή αυτή η πανστρατιά δυνάμεων εις το όνομα της πόλης.” (πηγή εδώ)


Είδηση Νo 2
“Με το συντονισμό της ΕΛΛΕΤ και πρωτοβουλία των Λυδίας Καρρά και Μάγιας Τσόκλη, φορείς και πολίτες δημιούργησαν το Δίκτυο Πολιτών για το Ιστορικό Κέντρο, με στόχο να ξαναγίνει βιώσιμο το ιστορικό κέντρο της Αθήνας και να σταματήσει η υποβάθμισή του. Στο ιστορικό κτήριο της ΕΛΛΕΤ οι πολίτες του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας έδωσαν την Τρίτη, 4/11/2014 το ενεργό παρόν, δηλώνοντας την αποφασιστικότητά τους για να βγει επιτέλους το Ιστορικό Κέντρο της πόλης από το τέλμα και να γίνει και πάλι βιώσιμο. ” (πηγή εδώ)


Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΞΗ ΠΟΛΙΤΗΣ
Αυτές είναι δυο πολύ πρόσφατες ειδήσεις του μηνός Νοεμβρίου2014. Μπορεί να είναι μικρές κι ασήμαντες, αλλά υπάρχει σ’ αυτές κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον που είναι όχι το ίδιο το γεγονός, αλλά η γλώσσα της είδησης και πιο συγκεκριμένα η χρήση της λέξης πολίτης. Η ιδιαίτερη χρήση της λέξης πολίτης είναι η είδηση πίσω από την είδηση. Ένα χρόνο πριν οι τίτλοι και των δυο ειδήσεων θα ήταν διαφορετικοί, όπως αποδεικνύει και ένα google search με τους αντίστοιχους όρους. Σαν τίτλο της πρώτης είδησης θα διαβάζαμε “εθελοντική δράση καθαρισμού…” και σαν τίτλο της δεύτερης “οι κάτοικοι του ιστορικού κέντρου…”
Να όμως που η λέξη πολίτης έρχεται να αντικαταστήσει την λέξη εθελοντής και κάτοικος, εκτοπίζοντας τελείως τη λέξη δημότης. Η μικρή αυτή γλωσσολογική μετατόπιση δεν θα είχε και πολύ σημασία αν ίσχυε για κάθε αντίστοιχη είδηση. Αν δηλ. όλοι οι εθελοντές που καθαρίζουν ονομάζονταν πολίτες και όλοι οι κάτοικοι που συζητούν για τις γειτονιές τους ονομάζονταν επίσης πολίτες. Κάποιοι ενεργοί πολίτες όμως, όπως στην Ακαδημία Πλάτωνος, παραμένουν “κάτοικοι”, ενώ αυτοί που καθαρίζουν την Απόστολου Παύλου και συνευρίσκονται στα γραφεία της ΕΛΛΕΤ αναβαθμίζονται σε “πολίτες”.

Συνήθως η προπαγανδιστική χρήση της λέξης πολίτης συνδέεται με τον σκοπό του να τονισθεί και να γίνει διακριτή η Ελληνική εθνική ταυτότητα. Με αυτή την χροιά χρησιμοποιείται στα δελτία ειδήσεων για να γίνει η διάκριση ανάμεσα στον εγκληματία αλλοδαπό και τον θύμα Έλληνα πολίτη, ή αντίστροφα, επιβραβεύοντας τον αλλοδαπό που πετυχαίνει κάποιο επίτευγμα αναβαθμίζοντάς τον σε πολίτη, άρα άξιο να είναι Έλληνα. Πρόκειται για μια τυπική χρήση του όρου πολίτης όπως αυτός ορίζεται στο πλαίσιο μιας εθνικής ταυτότητας και ενός κράτους Έθνους. Όταν μιλάμε όμως για τα ζητήματα της πόλης όπου εξίσου Έλληνες πολίτες, χωρίς εθνική διαφορά, διακρίνονται σε κατοίκους, εθελοντές και πολίτες τι νόημα παίρνει η λέξη πολίτης;
Η γλωσσική μετατόπιση από τον εθελοντή στον πολίτη γίνεται σε μια στιγμή όπου οι λέξεις πολίτης, ενεργός πολίτης και κοινωνία των πολιτών βρίσκονται πρώτες σε κάθε συζήτηση και χάραξη πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνώς, ενώ ο εθελοντής με όλα τα αρνητικά του πρόσημα πάει για απόσυρση. Γίνεται επίσης σε μια στιγμή που ο επανορισμός της έννοιας του πολίτη είναι επιτακτικός καθώς απαγκιστρώνεται από το σαφές πλαίσιο ορισμού του εντός ενός έθνους κράτους και διευρύνεται στο πλαίσιο μιας αποεθνικοποιημένης ή μετά-εθνικής- διεθνοποιημένης ταυτότητας. Τι σημαίνουν αυτά?
Χοντρικά η αποεθνικοποιημένη ταυτότητα είναι αυτή που παίρνει υπόσταση ακόμα και εντός ενός έθνους κράτους και ανεξαρτήτως αυτού μέσω της ενεργού συμμετοχής σε μικρότερα ή και πολύ μεγαλύτερα δίκτυα (πχ παίρνοντας μέρος σε ένα παγκόσμιο δημοψήφισμα). Είναι η ταυτότητα του πολίτη που ανήκει στην Κοινωνία των πολιτών και είναι αυτή που πιο πολύ έχει να κάνει με την κλίμακα των ζητημάτων της πόλης. Η μετα-εθνική ταυτότητα ταιριάζει πιο πολύ για να προσεγγίσουμε περιπτώσεις όπως των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι συγχρόνως πολίτες ενός κράτους και μιας ένωσης κρατών.
Η Saskia Sassen που έχει εντρυφήσει στα θέματα αυτά έδωσε τον προηγούμενο Νοέμβριο στο creative summit της Στοκχόλμης μια ομιλία με το πολύ κρίσιμο ερώτημα του “Ποιος είναι ο πολίτης”. Η συζήτηση δεν είναι φιλολογική κι είναι εξόχως αιχμηρή. Αφορά τα δικαιώματά μας -το δικαίωμά μας στον χώρο. Ο ορισμός του πολίτη απαιτεί να ορίσουμε ποιός έχει δικαιώματα, ποιά δικαιώματα και πού.

Continue reading


Leave a comment

Η συμβολική μας ήττα- Πανεπιστημίου

Κωνσταντίνα Θεοδώρου

Πανεπιστημίου ημέρα με πορεία- προσωπικό αρχείο

Πανεπιστημίου ημέρα με πορεία- προσωπικό αρχείο

Το συμβολικό παράδειγμα -Γιατί τόση συζήτηση για το Rethink?
Για την πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου έχουν γραφτεί σχεδόν τα πάντα-
Το θέμα κατάφερε να παραμείνει στο επίκεντρο της συζήτησης για την Αθήνα επισκιάζοντας θέματα εξίσου και πιο σημαντικά, όπως το ρυθμιστικό σχέδιο του λεκανοπέδιου, το σκάνδαλο του Ελληνικού κ.α. Κατάφερε να επισκιάσει και τα έργα του Φαληρικού Όρμου στη συζήτηση που έγινε μετά την πρόσφατη διαρροή της φημολογίας ότι η Ευρωπαϊκή ένωση αρνείται να χρηματοδοτήσει τα δυο έργα. Διαβάζοντας τα σχόλια κάτω από την είδηση, σε site αρκετά ετερόκλητα μεταξύ τους, φαίνεται πως τα νέα για την Πανεπιστημίου συζητήθηκαν πολύ περισσότερο και έγιναν δεκτά με ανακούφιση, σε αντίθεση με τον Φαληρικό Όρμο, για τον οποίο υπήρξε γενική απογοήτευση τη στιγμή που η περίπτωση του είναι πολύ πιο σκανδαλώδης και σοβαρή. Τουλάχιστον η Πανεπιστημίου είναι ακόμα δημόσιος χώρος ενώ ο Φαληρικός Όρμος μεταβιβάστηκε στην Παράκτιο μέτωπο ΑΕ που σημαίνει ό,τι κάποια στιγμή μπορεί να γίνει απρόσβατος για το κοινό.
Το θέμα μπήκε κάπως στο περιθώριο μόνο όταν, μετά το Μάιο του 2014, η συζήτηση στράφηκε στο πολύ σοβαρότερο και πανελλήνιας απήχησης θέμα των αιγιαλών. Στην ουσία το θέμα των αιγιαλών ήταν μόνο μια υποπερίπτωση ενός ευρύτερου σχεδίου, που εν ολίγοις συνοψιζόταν στη συνολική κατεδάφιση του πολεοδομικού σχεδιασμού. Στην περίπτωση του Rethink, όπως και στους αιγιαλούς, η μερική περίπτωση επισκίασε το όλον και πιο σοβαρό θέμα, που είναι η τουριστο-κεντρική κατεύθυνση των επεμβάσεων στην Αθήνα για τα επόμενα χρόνια. Μιλάμε για το Rethink, όπως και για τους αιγιαλούς, γιατί ακριβώς αποτελούν την εικόνα -σύμβολο του όλου. Οι μεν παραλίες ως η κλασική εικονογράφηση του τι είναι Ελλάδα, η μεν Πανεπιστημίου ως ο κατεξοχήν δρόμος του σύγχρονου αθηναϊκού κέντρου.
Μιλάμε επίσης για την Πανεπιστημίου, γιατί η περίπτωσή της είναι “απτή”, είναι μέσα στα πόδια μας, στις καθημερινές μας διαδρομές. Η τόση δημοσιότητα γύρω από αυτή και οι εικόνες του διαγωνισμού έκαναν και τον πιο αδαή να μπορεί να έχει άποψη. Για όλα αυτά η επέμβαση στην Πανεπιστημίου αποκτά ένα ειδικό βάρος, αυτό του διδακτικού προτύπου, του παραδείγματος. Εισάγει το ευρύ κοινό σε ένα ύφος και πνεύμα σχεδιασμού που φαίνεται ότι θα διαπνέει όλες τις μελλοντικές επεμβάσεις στην Αθήνα. Ως διδακτικό παράδειγμα λοιπόν κρίνεται με ιδιαίτερη βαρύτητα- κάθε αστοχία συμβολικά θα πολλαπλασιάζεται.

RETHINK ΑΤΗENS- O μονόδρομος;
Ήδη έχει επιστρατευτεί μια επικοινωνιακή δύναμη για να καλύψει το κενό που θα αφήσουν τα μεγάλα έργα απαντώντας στην ερώτηση “μετά το rethink τι”, ωσάν το rethink να ήταν η μόνη απάντηση στο τι κάνουμε με το κέντρο της Αθήνας. Έτσι βέβαια προωθήθηκε επικοινωνιακά, ως ο μονόδρομος για την ανάπλαση του κέντρου- ως η μοναδική επιλογή σε ένα εκβιαστικό δίλημμα, ή το rethink ή τίποτα, όπως τόλμησε να πει διόλου επιστημονικά και ο επιστημονικός υπεύθυνός του Π. Τουρνικιώτης. Στην κριτική της αντίθετης πλευρά επικράτησε η γραμμή, πάνω στην οποία πάτησε και η ΕΕ για να δικαιολογήσει την απόρριψη, ότι είναι έργο βιτρίνας, περιττή σπατάλη εν μέσω κρίσης. Το αποτέλεσμα αυτής της δίπολης προπαγάνδας είναι ότι στο άκουσμα του νέου της μη χρηματοδότησης το κοινό αναγνώρισε μεν μετά λύπης ότι δεν πρέπει να γίνει ένα τέτοιο σπάταλο έργο σε καιρό κρίσης, αλλά τώρα; πώς θα σωθεί το κέντρο.
Το πρόβλημα όμως με την Πανεπιστημίου δεν είναι ότι είναι έργο βιτρίνας, αλλά ότι δεν σώζει το κέντρο, τουναντίον. Και δώρο να μας την κάνανε θα έπρεπε να πούμε όχι. Δεν απαντάει σε καμία λειτουργική ανάγκη της πόλης, δεν δίνει καμιά ουσιαστική απάντηση στα προβλήματα του κέντρου και κατά πάσα πιθανότητα θα όξυνε αρκετά από αυτά. Περισσότερο απ’ όλα όμως, ακόμα κι αν κάποια στιγμή το έργο υλοποιούνταν και όλα έβαιναν καλώς και οι τωρινές ενστάσεις, εκφρασμένες υπό το φως της κρίσης, διαψεύδονταν, – όποια κι αν ήταν η επιτυχία του έργου στο μέλλον-, υπάρχουν εδώ και τώρα στο παρόν και δεν πρόκειται να σβηστούν στο μέλλον πολύ σοβαρές ενστάσεις ως προς τις κατευθύνσεις και το ήθος που εισάγει, ως προς τη διαδικασία, τον τρόπο σχεδιασμού και το όραμα που φέρει για την πόλη. Ως παράδειγμα έχει ήδη λειτουργήσει αρνητικά. Continue reading


Υιοθεσίες δημοσίου χώρου/ Τα παρεπόμενα για τον δημόσιο βίο

Adoptions of public space – The effects on “public life” | By Constantina Theodorou
For English>>

Κωνσταντίνα Θεοδώρου. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Περιοδική έκδοση “αρχιτέκτονες”, τεύχος 11, Απρίλιος 2014

Dos Jotas / DON’T EVEN THINK. New York series 2014

Στο περιθώριο των καυτών μεγάλων θεμάτων της πολεοδομικής επικαιρότητας, κάποιες μικρότερες ειδήσεις, που ίσως να μη φαίνονται εξαρχής άξιες προσοχής, με τρόπο ήσυχο, απαλό κι επικίνδυνο έρχονται να προετοιμάσουν το έδαφος μιας νέας συνθήκης για τον δημόσιο χώρο στην Ελλάδα. Πρόκειται για την ιδιωτική διαχείριση του δημόσιου χώρου, ένα μοντέλο εξαιρετικά οικείο στο εξωτερικό, θεσμοθετημένο με διάφορες παραλλαγές, το οποίο στη χώρα μας δεν έχει ακόμα επίσημη νομική μορφή, αν και τα παρακάτω παραδείγματα προλειαίνουν το έδαφος γι’ αυτήν, εκμαιεύοντας πρώτα την κοινωνική νομιμοποίηση και συναίνεση.
Στη σκιά λοιπόν των μεγάλων θεμάτων, τον τελευταίο χρόνο είχαμε τις εξής μικρές ειδήσεις. Καταρχάς την απόφαση του Δήμου να παραχωρήσει τον Εθνικό Κήπο στο ίδρυμα ΝΕΟΝ Δασκαλοπούλου για να στεγάσει τη συλλογή γλυπτών του οργανώνοντας μπιενάλε γλυπτικής και άλλα events, την πρωτοβουλία της «υιοθεσίας» της πλατείας Συντάγματος από τον ιδιοκτήτη του Μεγάλη Βρετανία, και την πρωτοβουλία της ΜΚΟ «Παραδείγματος Χάριν» να ανακαινίσει τις παιδικές χαρές της Αθήνας, ξεκινώντας με την πρώτη παιδική χαρά στο Κουκάκι. Continue reading